Herman Jonker

Het tragische lot van soldaat Herman Jonker

Het verhaal van Herman Jonker is een aangrijpende herinnering aan de onzichtbare wonden van de oorlog. Hoewel de wapens officieel waren neergelegd na de Nederlandse capitulatie in mei 1940, hield de strijd voor deze jonge soldaat uit Olst niet op. De enorme psychologische druk en de verwarring van de eerste oorlogsdagen leidden tot een tragisch incident op weg naar huis. 

Een haastige terugkeer naar huis

Na de overgave van het Nederlandse leger op 14 mei wilde soldaat Jonker zo snel mogelijk terugkeren naar de veiligheid van zijn familie in Olst. Hij was motorordonnans bij de staf van het 2e Bataljon van het 1e Regiment Wielrijders. De Wielrijders waren de "snelle troepen" van het Nederlandse leger in 1940. Zij verplaatsten zich per fiets (en motor), wat verklaart dat hij zich na de capitulatie per motorrijwiel huiswaarts begaf. De wegen waren op dat moment vol met gedemobiliseerde soldaten en oprukkende bezetters, wat zorgde voor een chaotische en gespannen sfeer.

De fatale ontmoeting in Papendrecht

Terwijl hij door Papendrecht reed, stuitte Jonker plotseling op een transport van Duitse troepen. De schok van de directe confrontatie met de vijand, nog maar enkele dagen na de hevige gevechten waarbij hij betrokken was geweest, veroorzaakte een hevige schrikreactie. Nog volledig onder invloed van de oorlogshandelingen wilde hij instinctief dekking zoeken. In deze reflexmatige handeling verloor hij de macht over het stuur en kreeg een zwaar motorongeluk. Herman werd zwaar gewond naar het Sint Jozefpaviljoen aan de Graaf Florisweg in Gouda in gebracht en is daar nog 3 dagen verpleegd. Het mocht helaas niet meer baten. 

Een slachtoffer van de meidagen

Herman Jonker bezweek op 17 mei 1940 aan zijn verwondingen in het gemeenteziekenhuis te Gouda. Zijn dood onderstreept dat oorlogsslachtoffers niet alleen vallen tijdens directe gevechtshandelingen, maar ook door de enorme stress en psychische belasting die een conflict met zich meebrengt. Hij staat vandaag de dag eervol vermeld op de Erelijst van Gevallenen als een van de zonen van Olst die in de meidagen van 1940 de hoogste prijs betaalden. 

Tijdelijke rustplaats in Gouda

Na zijn overlijden werd Herman Jonker oorspronkelijk begraven op de Oude Gemeentelijke Begraafplaats aan de Prins Hendrikstraat in Gouda. Decennialang was dit zijn laatste rustplaats, gemarkeerd door een eenvoudig maar waardig grafteken. Toen het graf op deze begraafplaats uiteindelijk werd opgeheven, zorgde de Oorlogsgravenstichting ervoor dat zijn stoffelijke resten niet verloren gingen. Zij droegen zorg voor een eervolle herplaatsing op het Militair Ereveld Grebbeberg in Rhenen, waar hij sindsdien begraven ligt in rij 11, graf 33.

Tastbare herinnering in het lijkenhuisje

Hoewel Herman zelf nu op de Grebbeberg rust, is de herinnering aan hem in Gouda nog altijd tastbaar aanwezig. In het lijkenhuisje op de oude begraafplaats hangt nog steeds zijn oorspronkelijke grafteken. Het is een wit metalen kruis waarop zijn naam met de hand is geschilderd, een sober en indrukwekkend eerbetoon aan een jonge man die zijn plicht vervulde tot het bittere einde.